Krakowianie w konsultacjach społecznych jasno wskazali kierunek: obecna fontanna „Kryształ” powinna zniknąć z Rynku Głównego, a w jej miejscu ma powstać nowy obiekt – możliwie mocno nawiązujący do symboliki i tradycji serca miasta. Zebrane opinie mają teraz posłużyć jako punkt wyjścia do konkursu na koncepcję architektoniczną.
Konsultacje prowadzono od 8 września do 3 października. Mieszkańcy mogli wypowiadać się poprzez ankietę internetową i papierową, formularze konsultacyjne oraz w czterech mobilnych punktach konsultacyjnych. Zorganizowano również spotkanie konsultacyjne (uczestniczyło 40 osób) oraz spacer badawczy (20 osób).
Łącznie wypełniono 744 ankiety – 670 w wersji elektronicznej i 74 papierowe. W badaniu wzięli udział mieszkańcy wszystkich krakowskich dzielnic oraz osoby spoza miasta; 13 proc. ankietowanych stanowili mieszkańcy Dzielnicy I Stare Miasto. Miasto podkreśla, że liczba odpowiedzi i szczegółowość uwag pokazują realne zainteresowanie zmianą w tak eksponowanej przestrzeni.
„Kryształ” bez szans na renowację: złe oceny i argument techniczny
Najmocniejszy sygnał z konsultacji jest jednoznaczny: 76 proc. uczestników oceniło obecną formę fontanny „Kryształ” negatywnie. W praktyce przesądziło to o decyzji, by nie iść w kosztowną renowację – zwłaszcza że, jak wskazano, nie było pewności co do skuteczności prac odtworzeniowych.
W tle konsultacji stała też ekspertyza techniczna, która wykazała istotne zużycie obiektu: liczne nieszczelności, uszkodzenia szkła i granitu, wadliwe mocowanie obrzeży oraz wyeksploatowaną instalację elektryczną. Analiza kosztów i stanu technicznego miała potwierdzić, że remont nie jest racjonalny ani ekonomicznie, ani użytkowo.
Jakiej fontanny chcą mieszkańcy: siedziska, światło, zieleń
Oczekiwania wobec nowego projektu wykraczają poza samą „zmianę wyglądu”. Ponad 81 proc. osób opowiedziało się za stworzeniem miejsc do siedzenia przy fontannie: 37 proc. wskazało osobne ławki, a 44 proc. – siedziska wkomponowane w konstrukcję. Ostateczny wariant ma zostać doprecyzowany w pracach projektowych.
W kwestii oświetlenia dominował kierunek „tak, ale z umiarem”: łącznie 73 proc. respondentów poparło iluminację, przy czym 40 proc. preferuje wersję stałą (codzienną), a 33 proc. – zmienną, okazjonalną. Miasto zapowiada, że w dalszych analizach będzie brało pod uwagę możliwość stonowania codziennego światła oraz elastyczne ustawianie barwy, mocy i efektów świetlnych, w zależności od wydarzeń.
Wyraźnie mocny mandat uzyskała również zieleń: 77 proc. badanych chce, by znalazła się w otoczeniu fontanny, a połowa opinii wskazywała na zieleń „wokół” obiektu. Jednocześnie podkreślono, że rozwiązania w tym zakresie będą musiały być uzgadniane m.in. z konserwatorem zabytków, tak aby nie naruszyć archeologicznego dziedzictwa pod płytą Rynku Głównego. Przeciw zieleni było 16 proc. ankietowanych.
Symbole Krakowa, spokojna kolorystyka i „kamień na lata”
Najczęściej powtarzającą się propozycją w zakresie detalu i dekoracji były odwołania do tożsamości miasta: 46 proc. osób oczekuje, że ozdobą fontanny staną się symbole Krakowa. Zgłaszano też pomysły, by dekoracje były „takie jak u Zina”, a także wątki roślinne, inspiracje detalami rzeźbiarskimi z krakowskich kamienic czy motywy kwiatowe nawiązujące do prac Stanisława Wyspiańskiego.
Miasto zapowiada również, że kolorystyka nowej fontanny będzie utrzymana w stonowanej tonacji, spójnej z paletą barw Rynku Głównego. Kluczowe mają być także materiały – w tym dobór kamienia – tak, by łączyły wysoką trwałość i odporność na warunki atmosferyczne z estetyką miejsca intensywnie użytkowanego.
W projekcie nie przewiduje się instalacji emitujących muzykę ani dekoracyjnych dźwięków. Elementem tożsamości fontanny ma natomiast pozostać naturalny szum wody.
Konsultacje prowadził Zarząd Infrastruktury Wodnej w Krakowie, a koordynował je Wydział Dialogu, Konsultacji i Kontaktu Obywatelskiego UMK. Zebrane opinie mają zostać wykorzystane przy przygotowaniu nowej koncepcji. Planowany harmonogram działań obejmuje: przygotowanie dokumentacji pod konkurs, ogłoszenie i rozstrzygnięcie konkursu na koncepcję architektoniczną, wybór wykonawcy dokumentacji projektowej i podpisanie umowy, a następnie przetarg na roboty budowlane, wybór wykonawcy i realizację prac.
Konsultacje zamknęły etap „czy zmieniać” – odpowiedź jest zasadniczo przesądzona. Teraz Kraków wchodzi w fazę najtrudniejszą: tak zaprojektować nową fontannę, by była jednocześnie współczesna w funkcji i bezbłędnie „rynkowa” w charakterze.
