Przed Szybem Daniłowicza przez dziesięciolecia stał Górnik – trzymetrowa figura, która dla mieszkańców Wieliczki i turystów odwiedzających zabytkową kopalnię soli, była czymś więcej niż pomnikiem. Była symbolem górniczego charakteru tego miejsca, świadkiem tysięcy spotkań i nieodłącznym tłem pamiątkowych fotografii. W 2006 roku Górnik zniknął ze swojego miejsca. Po dwudziestu latach powrócił do domu.
Dziś, 8 września, został symbolicznie odsłonięty ponownie – w 48. rocznicę wpisania wielickiej kopalni na pierwszą Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W uroczystości wzięła udział Bożena Żelazowska, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Generalna Konserwator Zabytków.
Było to spotkanie z historią, tradycją i pamięcią o ludziach, którzy przez wieki tworzyli kopalnię i dbali o jej dziedzictwo. Po dwóch dekadach, z inicjatywy Prezesa Zarządu Kopalni Soli „Wieliczka” S.A. Pana Mariana Leśnego, górnik znów będzie witał turystów i gości przybywających do Wieliczki. Tak jak dawniej przypomni, że pod ziemią kryje się nie tylko niezwykły świat, ale przede wszystkim historia codziennej pracy kolejnych pokoleń górników.
Uroczystość stała się również okazją do uhonorowania osób szczególnie zaangażowanych w ochronę kultury i dziedzictwa narodowego oraz w zachowanie wielickiej kopalni.
– Gratuluję i dziękuję za waszą pracę i zaangażowanie, za to, że wasza codzienna praca w kopalni łączy się z kultywowaniem kultury. Bo kopalnia, jej tradycje, to wielka część naszego narodowego dziedzictwa – podkreśliła Bożena Żelazowska, wręczając odznaczenia.
Pani Minister specjalne podziękowania skierowała do Zarządu Kopalni Soli „Wieliczka” S.A. – Prezesa Mariana Leśnego oraz Wiceprezesa Łukasza Sadkiewicza – za wybitne zasługi w dziele ochrony, zachowania i przekazywania przyszłym pokoleniom materialnego oraz niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO.
Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” wyróżnieni zostali Pełnomocnik Zarządu ds. historii i kultury Agnieszka Wolańska oraz Dyrektor Wykonawczy Damian Konieczny.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego przyznała również odznaki „Zasłużony dla Kultury Polskiej”. Uhonorowani nimi zostali górnicy-rzeźbiarze: Michał Anioł, Jan Banaś, Marek Stachura i Marcin Piątek oraz nadsztygar górniczy Wiesław Wiewiórka.
Podczas uroczystości, Prezes Marian Leśny wspominał, że odwiedzający zabytkowe podziemia często fotografowali się na tle kamiennej postaci. On sam również ma takie zdjęcie. Fotografia odnaleziona w domowym archiwum stała się inspiracją do przywrócenia pomnika na jego dawne miejsce.
W 2006 roku Górnik został usunięty sprzed Szybu Daniłowicza. Od tamtego czasu cierpliwie czekał na swój powrót, schowany w cieniu Szybu św. Kingi. Dziś ponownie stanął w miejscu, z którym przez dziesięciolecia był związany.
Kamienny Górnik to nie tylko atrakcja, przy której chętnie fotografują się turyści z całego świata. To również przypomnienie, że wielickie podziemia są dziełem wielu górniczych pokoleń, a ich trwanie jest możliwe dzięki wytrwałej pracy kolejnych, które zabezpieczają kopalnię i dbają o jej udostępnianie zwiedzającym.
Pomnik pochodzi z 1958 roku. Powstał w pracowni profesora Jacka Pugeta (1904-1977), dziekana Wydziału Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Ze strony kopalni w pracach nad rzeźbą uczestniczył Zdzisław Węglarski, który służył artystom swoją wiedzą i doświadczeniem.
W połowie XX wieku w sztuce dominował realizm socjalistyczny. Kamienny Górnik – przedstawiony w roboczym stroju, w hełmie na głowie, z kilofem opartym na ramieniu i zicherką – łączy monumentalną formę z codziennością ludzi zatrudnionych pod ziemią.
Historię rzeźby oraz sylwetkę profesora Pugeta przybliżył jego student, profesor Jerzy Nowakowski. O znaczeniu i symbolice Górnika sprzed Szybu Daniłowicza mówił również profesor Andrzej Gaczoł, który w latach 1993-2003 pełnił funkcję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. W kolejnej części spotkania, uczestników zaproszono do obejrzenia towarzyszącej wydarzeniu plenerowej wystawy „Górnik powrócił do domu”.
W wyjątkowej uroczystości uczestniczyli pracownicy kopalni – obecni oraz emerytowani, a także zaproszeni goście – przedstawiciele świata kultury i nauki, władz samorządowych, harcerze Hufca ZHP Wieliczka oraz przedstawiciele duchowieństwa.
Wydarzenie uświetnił występ Reprezentacyjnej Orkiestry Dętej Kopalni Soli „Wieliczka”. Muzycy przygotowali na tę wyjątkową okazję koncert, który stał się muzycznym dopełnieniem uroczystości.
