Od 8 do 11 września 2026 roku Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie będzie gospodarzem EASST2026 – największej w Europie konferencji poświęconej społecznym studiom nad nauką i technologią. W wydarzeniu „MORE THAN NOW: EXPLORING RESILIENT FUTURES” ma uczestniczyć blisko 1400 badaczy, naukowców i inżynierów z całego świata.
Przez cztery dni przedstawiciele nauk społecznych, humanistycznych, przyrodniczych i inżynieryjnych będą analizować wzajemne relacje między technologią a społeczeństwem. Dyskusje mają dotyczyć zarówno wpływu nauki i nowych rozwiązań technologicznych na ludzi, jak i tego, w jaki sposób społeczeństwo kształtuje kierunki rozwoju technologii.
Jednym z punktów wyjścia konferencji będzie pytanie „co by było, gdyby…?”. Uczestnicy mają zajmować się nie tylko najbardziej prawdopodobnymi scenariuszami przyszłości społeczno-technicznych, ale również takimi, które można świadomie projektować i realizować.
EASST2026 będzie największą konferencją naukową, jaka dotychczas odbyła się w murach AGH.
Sztuczna inteligencja, medycyna i cyfrowe odpady
Znaczną część programu zajmie sztuczna inteligencja. Badacze będą analizować m.in. wpływ systemów AI wspomagających podejmowanie decyzji na codzienną pracę lekarzy, kwestie nadzoru nad sztuczną inteligencją w ochronie zdrowia i wymiarze sprawiedliwości, zaufanie do instytucji w epoce algorytmów oraz problem danych syntetycznych.
W programie znalazł się również temat „odpadów” powstających w świecie technologii cyfrowych i sztucznej inteligencji. Dyskusja ma objąć pytanie o to, ile technologicznych śmieci generuje sama AI.
Organizatorzy stawiają też problem odpowiedzialnego podejmowania decyzji w warunkach nakładających się kryzysów społecznych, technologicznych, klimatycznych i geopolitycznych. Jeden z punktów wyjścia został sformułowany następująco: „Czy technologia nas ocali? Nie wiemy!”.
Kosmos i zasady obecności na Księżycu
Osobny nurt konferencji będzie poświęcony eksploracji kosmosu. Uczestnicy mają rozmawiać o etyce i polityce przyszłych misji na Księżyc i Marsa, wykorzystaniu sztucznej inteligencji w poszukiwaniu życia pozaziemskiego oraz zasadach funkcjonowania różnych misji na powierzchni Księżyca.
Jednym z omawianych zagadnień będą koncepcje „stref bezpieczeństwa” na Księżycu. Tematyka ta ma być rozpatrywana w związku z rosnącym zaangażowaniem państw i prywatnych przedsiębiorstw w działalność poza Ziemią.
Więcej niż człowiek
Hasło tegorocznej edycji nawiązuje do koncepcji „more than human”, czyli „więcej niż człowiek”. Zakłada ona odejście od spojrzenia, w którym wyłącznie człowiek jest najważniejszym podmiotem kształtującym rzeczywistość.
W tym ujęciu przyszłość współtworzą również technologie, środowisko, inne gatunki oraz pozaludzkie formy życia. Z tym obszarem wiążą się m.in. zagadnienia praw rzek, komunikacji wielorybów oraz obecności zwierząt w badaniach naukowych.
W programie znalazło się również pytanie, czy wieloryby mogą mieć „prawo do głosu”. Punktem odniesienia ma być m.in. przypadek nowozelandzkiej rzeki Whanganui, której w 2017 roku nadano status osoby prawnej, oraz Project CETI wykorzystujący sztuczną inteligencję do badania komunikacji kaszalotów.
Uczestnicy będą także zastanawiać się, czy nauki społeczne są gotowe traktować zwierzęta, rośliny i inne istoty pozaludzkie jako równoprawnych uczestników analiz.
Od komunikacji naukowej po energię jądrową
Zakres konferencji obejmie również zagadnienia związane z komunikacją naukową i zaufaniem do naukowców, wpływem technologii na codzienność, demografią, więziami społecznymi, dziedzictwem i opieką w epoce technologii.
Jednym z tematów będzie także energia jądrowa rozpatrywana w kontekście renesansu tej technologii, jej historii oraz wyobraźni kulturowej.
AGH miejscem spotkania różnych dyscyplin
W EASST2026 aktywnie mają uczestniczyć przedstawiciele Akademii Górniczo-Hutniczej, w tym pracownicy Wydziału Humanistycznego. Wśród zaproszonych ekspertów znajdują się także naukowcy z czołowych europejskich uczelni i ośrodków badawczych.
Konferencja ma połączyć perspektywę nauk technicznych i inżynieryjnych z badaniami nad społecznym wymiarem technologii. Wydarzenie zostało objęte Patronatem Honorowym Miasta Krakowa.
